Sauerland

Hoe de streek voelt

Het Sauerland is een middelgebergte in Westfalen, het noordoostelijke deel van het Rijnlands Leisteenplateau. Het grootste deel ligt in Noordrijn-Westfalen; het Upland rond Willingen hoort er volgens de gangbare indeling ook bij, al ligt dat over de grens in Hessen. Het is een landschap van beboste heuvels, beekdalen en dorpen met vakwerk en leien daken, met het Rothaargebirge als ruggengraat.

Bij Winterberg ontspringen de Ruhr en de Lenne, twee rivieren die je verderop in het Ruhrgebied weer tegenkomt. Een stuwmeer als de Biggesee is aangelegd om die rivieren te regelen en het Ruhrgebied van water te voorzien. Nu wordt er gezeild, gesurft en gekanood.

Het Sauerland ligt dichtbij. Vanaf Utrecht is het 320 kilometer, zonder pauzes zo’n drie en een half uur rijden. Dat maakt het een streek voor een lang weekend net zo goed als voor een week, en je hoeft geen dag van je vakantie aan de reis te besteden.

Zomer of winter

Het Sauerland heeft twee seizoenen, en het huis dat je huurt, hangt af van wat je komt doen.

In de winter is Winterberg het middelpunt. Het Skiliftkarussell verbindt de pistes en liften op meerdere bergen en dalen rond de stad tot één skigebied, en bijna alle afdalingen kunnen met sneeuwkanonnen worden besneeuwd. Willingen heeft een eigen skigebied, met een kabelbaan naar de Ettelsberg. Wie niet skiet, gaat sleeën: in het Skiliftkarussell is een aparte lift voor sleeën. Kies voor de winter een huis dicht bij de pistes, in Winterberg zelf of in een van de dorpen eromheen.

In de zomer gaat het om de heuvels en het water. De Rothaarsteig loopt over de kam van het Rothaargebirge, van Brilon via de Kahler Asten naar Dillenburg, en de Sauerland-Höhenflug van Altena naar Korbach. In Winterberg brengen in de zomer stoeltjesliften mountainbikers naar boven, en er is een zomerrodelbaan. Wie in de zomer vooral aan het water wil zitten, zoekt verder naar het zuidwesten, rond de Biggesee, of bij de Hennesee bij Meschede, waar twee grote zwemplekken aan het meer liggen.

Kies je plaats

Winterberg is de vanzelfsprekende keuze voor wie wil skiën, en voor gezinnen die alles dichtbij willen hebben. Binnen de gemeente liggen de pistes, de bobslee-, rodel- en skeletonbaan en de Kahler Asten, en in de zomer begin je er aan de Rothaarsteig.

Wie het rustiger wil, kijkt naar de dorpen die bij Winterberg horen. Niedersfeld ligt in het noorden van de gemeente aan de bovenloop van de Ruhr, naast het kleine Hillestausee, en grenst aan Willingen. Altastenberg, Neuastenberg, Züschen en Langewiese zijn andere dorpen in de gemeente. Vanuit deze dorpen rijd je naar de liften en wandelpaden van Winterberg, en ’s avonds is het er stil.

Willingen ligt in het Upland, in Hessen, met de Ettelsberg als huisberg. Elk jaar zijn hier wereldbekerwedstrijden schansspringen op de Mühlenkopfschanze, en het spoorviaduct is het herkenningspunt van het dorp. Het is een levendig dorp met een eigen skigebied, voor wie in de winter iets meer drukte niet erg vindt.

Schmallenberg ligt in het zuidoosten van het Sauerland, met een deel van het Rothaargebirge binnen de gemeentegrenzen en de Lenne door het centrum. Bij de stad horen Bad Fredeburg, een Kneipp-kuuroord, en tientallen dorpen en gehuchten. Dit is een goede plek voor wandelaars die rust zoeken en het skiën op de tweede plaats zetten.

Attendorn ligt in het zuiden van het Sauerland, bij de Biggesee. De stad is in heel Duitsland bekend om de Atta-Höhle en om het meer. Hier zit je goed in de zomer, als je een week wilt wisselen tussen het water en de wandelpaden.

Wat je er doet

Op de Biggesee, tussen Olpe en Attendorn, kun je zeilen, surfen, roeien, kanoën, vissen en duiken, en er varen passagiersschepen over het meer. De Atta-Höhle in Attendorn is een druipsteengrot, en daarmee ook bij regen een goed uitje.

De Kahler Asten bij Winterberg is een goed doel voor een korte wandeling. Boven staan een uitkijktoren en een hotel-restaurant, een kleine tentoonstelling vertelt over de berg en het weerstation, en rond de top ligt een heideveld waar weidepiepers broeden. Wie verder wil, loopt een etappe van de Rothaarsteig.

In Winterberg kun je in de winter kijken naar wedstrijden op de bobsleebaan. Olsberg, in het dal van de bovenloop van de Ruhr, is een erkend Kneipp-kuuroord, voor wie na een week wandelen wil kuren.

Wanneer je gaat

Het Sauerland heeft twee goede periodes: van mei tot en met september om te wandelen en te fietsen, en van december tot en met maart voor de sneeuw. Op de Kahler Asten is het in die zomermaanden overdag 13 tot 18 °C, prettig wandelweer. In de winter ligt de temperatuur daar rond het vriespunt.

Regen valt hier het hele jaar, in de zomer net zo goed als in de winter. Neem dus ook in juli een regenjas mee.

Minder geschikt voor

Gevorderde skiërs. De afdalingen in het Skiliftkarussell zijn kort, en het meeste is blauw en rood; zwarte pistes zijn er nauwelijks. In een zachte winter skiet je vooral op kunstsneeuw. Voor een gezin dat leert skiën is dat prima, maar wie steile en lange afdalingen zoekt, rijdt beter door naar de Alpen.

Bijgewerkt op 13 oktober 2026